ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΟΦΕΙΛΩΝ

* συντάκτης του παρόντος άρθρου είναι ο Ιωάννης Α. Σαρακηνός, Δικηγόρος Αθηνών, κάτοχος μεταπτυχιακού στο Τραπεζικό Δίκαιο και Δίκαιο Κεφαλαιαγοράς από το London School of Economics & Political Science.

 

Αθήνα, 03 Φεβρουαρίου 2016

Τελευταία Ενημέρωση: 20 Φεβρουαρίου 2016

 

Αδιαμφισβήτητα, η ελληνική οικονομία διανύει μία από τις πιο προβληματικές περιόδους της. Αυτό γίνεται εμφανές και στο τομέα των εμπορικών συναλλαγών με την καθυστέρηση πληρωμής των εμπορικών οφειλών να είναι πλέον συνηθέστερη από ποτέ. Η καθυστέρηση αυτή αποσταθεροποιεί την αγορά, μειώνοντας σταδιακά την απαραίτητη ρευστότητα.

Από πλευράς ελληνικού δικαίου, για την καταπολέμηση της καθυστέρησης πληρωμών που λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο εμπορικών συναλλαγών υπάρχουν διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις. Για παράδειγμα, στον Αστικό Κώδικα (ΑΚ) και στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ) προβλέπονται οι νομικές συνέπειες υπερημερίας οφειλέτη χρηματικής οφειλής καθώς η επακόλουθη διαδικασία είσπραξης αυτών. Επιγραμματικά, ληξιπρόθεσμη οφειλή (δηλ. οφειλή που δεν καταβλήθηκε κατά την συμφωνημένη ημερομηνία) γεννά υποχρέωση του οφειλέτη για καταβολή τόκων υπερημερίας πλέον της οφειλής (άρθρα 335 επ. ΑΚ). Ο δανειστής με την σειρά του μπορεί να διεκδικήσει την οφειλή με τους τόκους υπερημερίας είτε μέσω της διαδικασίας έκδοσης διαταγής πληρωμής (άρθρα 623 επ. ΚΠολΔ), είτε μέσω κατάθεσης αγωγής είτε μέσω έκδοσης ενός εκ των εκτελεστών τίτλων που προβλέπονται στο προεδρικό διάταγμα (π.δ.) 166/2003 – το οποίο σημειωτέον έχει πλέον καταργηθεί αλλά συνεχίζει να ισχύει για τις εμπορικές οφειλές που γεννήθηκαν προ 09.05.2013.

Ωστόσο, για εμπορικές οφειλές που γεννήθηκαν μετά τις 09.05.2013, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο διέπεται από τις διατάξεις του ΑΚ και του ΚΠολΔ σε συνδυασμό με τις διατάξεις του Ν. 4152/2013 που ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 7/2011/ΕΚ στο ελληνικό δίκαιο. Με την εισαγωγή των διατάξεων του Ν. 4152/2013, ο νομοθέτης επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών είσπραξης καθυστερημένων εμπορικών οφειλών και την καλλιέργεια κλίματος έγκαιρων πληρωμών στις εν γένει εμπορικές συναλλαγές.

Ο Ν. 4152/2013 παρουσιάζει τα ακόλουθα σημεία ενδιαφέροντος για την αντιμετώπιση καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές:

  • Εφαρμόζεται στις εμπορικές οφειλές που προκύπτουν κατά την διάρκεια εμπορικών συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων και μεταξύ επιχειρήσεων και του Δημοσίου.
  • Στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, ο δανειστής δικαιούται τόκο υπερημερίας χωρίς πλέον να απαιτείται όχληση του οφειλέτη. Προϋποθέσεις αποτελούν αφενός η εκπλήρωση των υποχρεώσεων του δανειστή και αφετέρου η μη πληρωμή της οφειλής από τον οφειλέτη κατά τη δήλη ημέρα (δηλ. την συμφωνημένη ημερομηνία πληρωμής). Όπως ρητά προβλέπεται, η εκ του νόμου προθεσμία πληρωμής δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 60 ημέρες, εκτός αν συμφωνήθηκε κάτι διαφορετικό στην σύμβαση. Τυχόν διαφορετική συμβατική συμφωνία υπόκειται στον έλεγχο καταχρηστικότητας που προβλέπεται στις διατάξεις του νόμου. Από την άλλη, αν η ημερομηνία πληρωμής δεν προβλέπεται στη σύμβαση, ο δανειστής έχει δικαίωμα σε τόκο υπερημερίας 30 ημερολογιακές ημέρες μετά την παραλαβή του τιμολογίου από τον οφειλέτη.
  • Στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και του Δημοσίου, ο δανειστής και πάλι δικαιούται τόκο υπερημερίας χωρίς όχληση του οφειλέτη. Προϋποθέσεις αποτελούν αφενός η εκπλήρωση των υποχρεώσεών του δανειστή και αφετέρου η μη πληρωμή της οφειλής από το Δημόσιο κατά τη δήλη ημέρα. Εν προκειμένω, η εκ του νόμου προθεσμία πληρωμής δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 30 ημέρες από την ημέρα παραλαβής τους τιμολογίου ή, αν αυτή δεν είναι βέβαιη, 30 ημέρες από την ημερομηνία παραλαβής των αγαθών ή παροχής υπηρεσιών. Σε αντιδιαστολή με ότι ισχύει στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων (ως ανωτέρω εξετέθη), η ημερομηνία παραλαβής του τιμολογίου δεν αποτελεί αντικείμενο συμβατικής συμφωνίας μεταξύ του οφειλέτη και του δανειστή. Τέλος, σε εξαιρετικές περιπτώσεις δίνεται η δυνατότητα παράτασης της προαναφερθείσας προθεσμίας των 30 ημερών στο ανώτατο χρονικό διάστημα των 60 ημερών.
  • Ελάχιστη καθορισμένη αποζημίωση ύψους 40€ για δαπάνες είσπραξης. 
  • Οι συμφωνημένοι συμβατικοί όροι για την εξόφληση εμπορικών οφειλών υπόκεινται στον έλεγχο καταχρηστικότητας της υποπαραγράφου Ζ8. 
  • Επιτάχυνση της διαδικασίας είσπραξης για μη αμφισβητούμενες απαιτήσεις. Συγκεκριμένα, προβλέπεται πως αγωγές ή αιτήσεις ενώπιον δικαστηρίου που αφορούν μη αμφισβητούμενες απαιτήσεις δικάζονται κατ’ εξαίρεση, ανεξαρτήτως του ύψους της οφειλής, στη συντομότερη δικάσιμο. Η απόφαση επί της αγωγής ή αίτησης, η οποία αποτελεί εκτελεστό τίτλο, πρέπει να εκδοθεί εντός 90 ημερών από την κατάθεση. 
  • Οφειλές που αποτελούν αντικείμενο διαδικασίας αφερεγγυότητας κατά του οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένων διαδικασιών αναδιάρθρωσης χρέους (άρθρο 99 επ. Πτωχευτικού Κώδικα), εξαιρούνται ρητώς από την εφαρμογή του νόμου. 

Disclaimer: Το παρόν άρθρο δεν έχει σκοπό να παρέχει νομική συμβουλή καθώς κάθε υπόθεση είναι διαφορετική. Για ειδικότερες συμβουλές και περαιτέρω πληροφορίες για την υπόθεση σας, παρακαλούμε επικοινωνήστε μαζί μας στο email: info@sarakinoslaw.com ή στο τηλ.: 211 4106546. 

© 2016 Ιωάννης Α. Σαρακηνός. All Rights Reserved.